Lậu kháng thuốc và giang mai tăng: nam giới nên xét nghiệm khi nào
Nam giới nên xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) khi có triệu chứng như tiết dịch dương vật, tiểu buốt, vết loét ở bộ phận sinh dục hoặc miệng, và nên xét nghiệm định kỳ dù không có triệu chứng nếu có nhiều bạn tình hoặc quan hệ không dùng bao cao su. Lý do cần chủ động: phần lớn STI không gây triệu chứng, giang mai đang tăng ở người trẻ, còn vi khuẩn lậu ngày càng kháng nhiều loại kháng sinh, nên tự mua thuốc uống là cách nhanh nhất để biến một bệnh chữa được thành bệnh khó chữa.
Bức tranh hiện nay qua số liệu
Theo bản thông tin về các bệnh lây truyền qua đường tình dục của WHO (9/2025), mỗi ngày có hơn 1 triệu ca STI chữa được mới mắc ở người 15–49 tuổi. Ước tính năm 2020 có 82 triệu ca lậu, 129 triệu ca chlamydia, 7,1 triệu ca giang mai và 156 triệu ca trichomonas. WHO nhấn mạnh phần lớn các ca này không có triệu chứng.
Trong nước, VOV (8/2026) dẫn số liệu Bệnh viện Da liễu TP.HCM: số ca giang mai tại thành phố tăng từ gần 4.900 năm 2020 lên hơn 9.500 năm 2025. Bác sĩ được trích dẫn cho rằng nhiều người trẻ lo HIV hay sùi mào gà mà chưa hiểu hết mức nguy hiểm của giang mai, trong khi quan hệ sớm hơn, nhiều bạn tình trong thời gian ngắn và dùng bao cao su không đều là các yếu tố làm bệnh lan rộng.
Lậu: bệnh cũ, vấn đề mới là kháng thuốc
Bản thông tin riêng về bệnh lậu của WHO (10/2025) mô tả kháng kháng sinh là vấn đề nghiêm trọng và ngày càng lớn, đã khiến nhiều nhóm kháng sinh mất tác dụng và có nguy cơ dẫn tới lậu không thể điều trị. WHO cũng duy trì chương trình giám sát kháng thuốc lậu tăng cường (EGASP) để các nước chọn phác đồ phù hợp.
Ở nam giới, dấu hiệu thường gặp là tiết dịch trắng, vàng hoặc xanh từ dương vật, tiểu buốt, rát, đôi khi tinh hoàn đau hoặc sưng, xuất hiện khoảng 1–14 ngày sau quan hệ. Nếu không điều trị, lậu có thể gây sưng bìu, hẹp niệu đạo và vô sinh. Thuốc được WHO ưu tiên hiện nay là ceftriaxone, thường dạng tiêm, do bác sĩ chỉ định; sau điều trị nên kiêng quan hệ 7 ngày và báo cho bạn tình để cùng khám.
Điều đáng nói: viên kháng sinh mua vội ở hiệu thuốc theo lời mách, uống vài ngày thấy hết chảy mủ, rất dễ chỉ làm bệnh "im" đi trong khi vi khuẩn vẫn còn và có thêm cơ hội kháng thuốc. Chính vì vậy chẩn đoán xét nghiệm và phác đồ đúng quan trọng hơn bao giờ hết.
Giang mai: vết loét không đau rồi tự lành
Bài trên VOV mô tả giai đoạn đầu là vết loét không đau ở bộ phận sinh dục, miệng hoặc họng, xuất hiện khoảng 10–90 ngày sau phơi nhiễm và tự lành sau 3–6 tuần. Chính việc tự lành khiến nhiều người tưởng đã khỏi. Có thể kèm sưng hạch gần đó hoặc sốt nhẹ. Nếu không điều trị, giang mai giai đoạn muộn có thể tổn thương tim mạch (phình mạch, hở van) và thần kinh (viêm màng não, viêm não), và có thể lây từ mẹ sang thai nhi.
Ai nên xét nghiệm và bao lâu một lần
| Tình huống | Gợi ý xét nghiệm | Nguồn |
|---|---|---|
| Có triệu chứng: tiết dịch, tiểu buốt, vết loét, nổi hạch | Khám và xét nghiệm ngay, không chờ hết triệu chứng | WHO |
| Trước khi bắt đầu quan hệ, trước cưới, trước khi vợ mang thai | Xét nghiệm giang mai và các STI khác | VOV dẫn lời bác sĩ |
| Nhiều bạn tình hoặc nam quan hệ đồng giới | Định kỳ mỗi 3–6 tháng | VOV dẫn lời bác sĩ |
| Nhóm nguy cơ được sàng lọc lậu | Thường làm cùng HIV, giang mai, chlamydia | WHO |
Với nam giới, WHO cho biết xét nghiệm sinh học phân tử là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán lậu, mẫu nước tiểu được ưu tiên. Giang mai được chẩn đoán bằng xét nghiệm máu. Nếu quan hệ bằng miệng hay hậu môn, hãy nói rõ với bác sĩ để lấy mẫu đúng vị trí, vì nhiễm ở họng hoặc trực tràng có thể bị bỏ sót nếu chỉ xét nghiệm nước tiểu.
Vượt qua cái ngại để đi khám
Nhiều đàn ông trì hoãn vì xấu hổ hoặc sợ gặp người quen. Các phòng khám da liễu, nam khoa và trung tâm y tế dự phòng đều quen xử lý những ca như vậy, và thông tin người bệnh được bảo mật. Bài giải tỏa tâm lý e ngại khi đi khám nam khoa có những gợi ý cụ thể. Một số câu hỏi thường gặp khác có trong bài hỏi đáp y khoa về sức khỏe nam giới.
Phòng ngừa thực tế
- Dùng bao cao su đúng cách từ đầu đến cuối mỗi lần quan hệ, kể cả quan hệ bằng miệng.
- Giảm số bạn tình; cùng bạn tình mới xét nghiệm trước khi bỏ bao cao su.
- Điều trị đủ liều, tái khám đúng hẹn; VOV lưu ý ngừng thuốc sớm có thể dẫn tới kháng thuốc, và khỏi rồi vẫn có thể tái nhiễm.
- Báo cho bạn tình khi mình được chẩn đoán, để tránh lây qua lại.
- Hạn chế rượu bia và chất kích thích trong các cuộc vui cuối năm, vì chúng làm người ta dễ bỏ qua bao cao su.
Một lần xét nghiệm gồm những gì
Tại phòng khám, bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng, thời điểm quan hệ gần nhất, số bạn tình và hình thức quan hệ. Những câu hỏi này không nhằm phán xét mà để chọn đúng xét nghiệm và đúng vị trí lấy mẫu. Gói thường gặp gồm xét nghiệm nước tiểu tìm lậu và chlamydia, xét nghiệm máu giang mai, HIV, có khi thêm viêm gan B. Nếu có vết loét, bác sĩ có thể lấy dịch ở vết loét để soi hoặc làm xét nghiệm phân tử.
Khi có kết quả dương tính, đừng tự tra mạng rồi mua thuốc theo. Phác đồ cho lậu thay đổi theo tình hình kháng thuốc, và nhiều người nhiễm đồng thời hai ba bệnh. Sau khi điều trị, bác sĩ có thể hẹn xét nghiệm lại để chắc chắn đã khỏi, nhất là với lậu ở họng, vị trí khó điều trị hơn. Bạn tình cũng cần được khám và điều trị cùng lúc; nếu chỉ một người chữa, khả năng lây lại gần như chắc chắn.
Câu hỏi thường gặp
Tiểu buốt có mủ uống kháng sinh ở nhà có khỏi không?
Triệu chứng có thể đỡ nhưng vi khuẩn chưa chắc đã hết, đặc biệt với lậu đã kháng nhiều loại kháng sinh. Cần xét nghiệm để chọn đúng thuốc và kiểm tra cả các bệnh đi kèm như chlamydia, giang mai.
Giang mai chữa khỏi được không?
Giang mai chữa khỏi được bằng kháng sinh do bác sĩ chỉ định, nhất là khi phát hiện sớm. Tổn thương ở giai đoạn muộn có thể không hồi phục, nên xét nghiệm sớm rất quan trọng.
Không có triệu chứng thì có cần xét nghiệm không?
Có, nếu bạn có nguy cơ như nhiều bạn tình hoặc quan hệ không dùng bao cao su. WHO cho biết phần lớn ca STI chữa được không gây triệu chứng.
Bao lâu sau quan hệ thì xét nghiệm chính xác?
Mỗi bệnh có giai đoạn cửa sổ khác nhau. Lậu thường phát hiện được sớm, giang mai cần thời gian hơn để xét nghiệm máu dương tính. Bác sĩ sẽ hẹn lịch xét nghiệm phù hợp theo thời điểm phơi nhiễm.
Bài liên quan

Trầm cảm ở nam giới: dấu hiệu dễ bỏ sót nhân ngày 19/11
Đàn ông trầm cảm thường cáu gắt, uống rượu nhiều, mất ham muốn thay vì khóc. Nhận biết sớm nhân Ngày Quốc tế Nam giới 19/11 theo số liệu WHO mới nhất.

Xét nghiệm PSA: ai nên làm và hiểu kết quả thế nào
PSA là xét nghiệm máu tầm soát ung thư tuyến tiền liệt nhưng dễ tăng giả. Ai nên làm, cần kiêng gì 48 giờ trước và khi PSA trên 4 ng/ml thì làm gì tiếp.

Tiểu đêm nhiều khi trời lạnh: dấu hiệu phì đại tuyến tiền liệt
Đàn ông trên 50 dậy tiểu nhiều lần mỗi đêm khi trời chuyển rét có thể do phì đại tuyến tiền liệt. Cách tự đánh giá, thuốc cảm cần tránh, lúc phải cấp cứu.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh: dấu hiệu và ảnh hưởng tới sinh sản
Giãn tĩnh mạch thừng tinh hay gặp bên trái, có thể làm giảm chất lượng tinh trùng. Dấu hiệu nhận biết, cách chẩn đoán và khi nào cần mổ hoặc nút mạch.